Συζητήσεις
για τα ερωτήματα που απασχολούν και σήμερα τον κόσμο της Αριστεράς, πώς
χάθηκε η επανάσταση, ποια είναι τα διδάγματα του Οκτώβρη σήμερα
[Του Λέανδρου Μπόλαρη**]
Εκατό χρόνια πριν, η εργατική τάξη της Ρωσίας έπαιρνε την εξουσία στα χέρια της. Τα σοβιέτ, τα συμβούλια των εργατών και των φαντάρων έγιναν «το κράτος, δηλαδή η εργατική τάξη που είναι οργανωμένη σε κυρίαρχη τάξη», όπως έγραφαν οι Μαρξ και Ενγκελς στο Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Εχουμε την πικρή εμπειρία κυβερνήσεων της Αριστεράς που στηρίχτηκαν σε κινήματα για να τσαλαπατήσουν μετά υποσχέσεις και ελπίδες. Στη Ρωσία οι μπολσεβίκοι ακολούθησαν έναν άλλο δρόμο. Δεν έκαναν «κωλοτούμπες», αντίθετα, υλοποίησαν μέχρι κεραίας όλα τα αιτήματα των εργατών, των αγροτών και των φαντάρων.
Η νέα εργατική εξουσία διακήρυξε την αποχώρηση της Ρωσίας από το σφαγείο του πολέμου. Χωρίς τον ρωσικό Οκτώβρη και τον γερμανικό Νοέμβρη έναν χρόνο μετά, η ανθρωπότητα θα μετρούσε ακόμα εκατομμύρια νεκρούς και ακρωτηριασμένους στα χαρακώματα. Καθιέρωσε τον εργατικό έλεγχο στην παραγωγή, κρατικοποίησε τις τράπεζες, διέγραψε το δημόσιο χρέος, έδωσε τη γη στους αγρότες και δικαιώματα σε όλους τους καταπιεσμένους.
Η Ε.Ε. χτυπάει φιλικά την πλάτη του Ραχόι που τσαλαπατά τα δικαιώματα της Καταλονίας. Το 1917 η σοβιετική εξουσία έδωσε σε όλα τα έθνη της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, μέχρι και του σχηματισμού ανεξάρτητου κράτους. Σήμερα οι άρχουσες τάξεις και οι κυβερνήσεις της «πολιτισμένης» Ε.Ε. ενορχηστρώνουν ισλαμοφοβικές εκστρατείες ρατσισμού και διακρίσεων.
Το 1917 η εξουσία των σοβιέτ έγινε υπέρμαχος των δικαιωμάτων των μουσουλμανικών πληθυσμών και τους ξεσήκωσε στον αγώνα ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Υπεράσπισε τα τζαμιά, ενώ δήμευε την περιουσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Πάλη ενάντια στην καταπίεση της γυναίκας, κατάργηση κάθε διάκρισης εις βάρος των ομοφυλόφιλων, έκρηξη της δημιουργικότητας και του πειραματισμού στην τέχνη, απαλλαγμένη από τη λογοκρισία και τη δικτατορία των «χορηγών».
Ολες αυτές οι πρωτοφανέρωτες κατακτήσεις ήταν το αποτέλεσμα της πάλης της εργατικής τάξης να αλλάξει τον ίδιο της τον εαυτό, αλλάζοντας την κοινωνία εκ βάθρων. Αυτές οι κατακτήσεις τσακίστηκαν και εξαφανίστηκαν όταν η σταλινική αντεπανάσταση επέβαλε τις προτεραιότητές της τη δεκαετία του ’30.
Αυτή την «έφοδο στον ουρανό» θα ανιχνεύσει το διήμερο των συζητήσεων που οργανώνει το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (ΣΕΚ) στις 4-5 Νοέμβρη στη Νομική της Αθήνας. Ενα διήμερο με εκθέσεις βιβλίου, φωτογραφίας, καλλιτεχνικά δρώμενα. Αλλά και με πολιτικές συζητήσεις: για την επανάσταση, τις κατακτήσεις και τη διεθνή της διάσταση, το κόμμα των μπολσεβίκων και την εργατική τάξη.
Συζητήσεις για τα ερωτήματα που απασχολούν και σήμερα τον κόσμο της Αριστεράς, πώς χάθηκε η επανάσταση, ποια είναι τα διδάγματα του Οκτώβρη σήμερα.
Προβάλλεται συχνά η ένσταση ότι η Ρωσική Επανάσταση κι ο Οκτώβρης του 1917 ήταν προϊόντα της ιδιαιτερότητας της χώρας και της εποχής. Η Ρωσία ήταν μια καθυστερημένη κοινωνία χωρίς δημοκρατικές παραδόσεις. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν κι αυτός μια τραγική «ιδιαιτερότητα», πάλι σύμφωνα με αυτή την άποψη. Με τη βία και τις στερήσεις που έφερε, όξυνε τα πάθη και τις «ουτοπιστικές» προσδοκίες ή τις «ολοκληρωτικές» λύσεις κατά άλλους.
Ομως, η Ρωσική Επανάσταση και ο Οκτώβρης του 1917 είχαν υπόβαθρο την κρίση ενός ολόκληρου συστήματος που είχε βυθιστεί στον παροξυσμό του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου. Και η απάντηση που έδωσε σε αυτή την κρίση είχε διεθνιστικό ορίζοντα και αναφορά.
Οταν ο Γκράμσι περιέγραφε για τις εργοστασιακές επιτροπές σαν τα έμβρυα ενός νέου κράτους στην Ιταλία του 1920, μετέφραζε την εμπειρία των σοβιέτ στα «δυτικά» και αυτή η γλώσσα ανταποκρινόταν στις εμπειρίες εκατομμυρίων εργατών και εργατριών από το Τορίνο μέχρι το Σιάτλ και τη Σανγκάη.
Κι όταν οι μπολσεβίκοι οργάνωναν τον Οκτώβρη, το έκαναν σαν τμήμα μιας διεθνούς επαναστατικής Αριστεράς, που από τις αρχές του 20ού αιώνα αναζητούσε τον δρόμο της κοινωνικής επανάστασης στην εποχή του ιμπεριαλισμού, «πολέμων, κρίσεων και επαναστάσεων».
Γι’ αυτόν τον λόγο ο Κόκκινος Οκτώβρης -κι οι απαντήσεις που έδωσε- είναι επίκαιρος και σήμερα.
* Ολόκληρο το πρόγραμμα εδώ
** συγγραφέας-ιστορικός, μέλος του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος
[Του Λέανδρου Μπόλαρη**]
Εκατό χρόνια πριν, η εργατική τάξη της Ρωσίας έπαιρνε την εξουσία στα χέρια της. Τα σοβιέτ, τα συμβούλια των εργατών και των φαντάρων έγιναν «το κράτος, δηλαδή η εργατική τάξη που είναι οργανωμένη σε κυρίαρχη τάξη», όπως έγραφαν οι Μαρξ και Ενγκελς στο Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Εχουμε την πικρή εμπειρία κυβερνήσεων της Αριστεράς που στηρίχτηκαν σε κινήματα για να τσαλαπατήσουν μετά υποσχέσεις και ελπίδες. Στη Ρωσία οι μπολσεβίκοι ακολούθησαν έναν άλλο δρόμο. Δεν έκαναν «κωλοτούμπες», αντίθετα, υλοποίησαν μέχρι κεραίας όλα τα αιτήματα των εργατών, των αγροτών και των φαντάρων.
Η νέα εργατική εξουσία διακήρυξε την αποχώρηση της Ρωσίας από το σφαγείο του πολέμου. Χωρίς τον ρωσικό Οκτώβρη και τον γερμανικό Νοέμβρη έναν χρόνο μετά, η ανθρωπότητα θα μετρούσε ακόμα εκατομμύρια νεκρούς και ακρωτηριασμένους στα χαρακώματα. Καθιέρωσε τον εργατικό έλεγχο στην παραγωγή, κρατικοποίησε τις τράπεζες, διέγραψε το δημόσιο χρέος, έδωσε τη γη στους αγρότες και δικαιώματα σε όλους τους καταπιεσμένους.
Η Ε.Ε. χτυπάει φιλικά την πλάτη του Ραχόι που τσαλαπατά τα δικαιώματα της Καταλονίας. Το 1917 η σοβιετική εξουσία έδωσε σε όλα τα έθνη της Ρωσικής Αυτοκρατορίας το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, μέχρι και του σχηματισμού ανεξάρτητου κράτους. Σήμερα οι άρχουσες τάξεις και οι κυβερνήσεις της «πολιτισμένης» Ε.Ε. ενορχηστρώνουν ισλαμοφοβικές εκστρατείες ρατσισμού και διακρίσεων.
Το 1917 η εξουσία των σοβιέτ έγινε υπέρμαχος των δικαιωμάτων των μουσουλμανικών πληθυσμών και τους ξεσήκωσε στον αγώνα ενάντια στον ιμπεριαλισμό. Υπεράσπισε τα τζαμιά, ενώ δήμευε την περιουσία της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Πάλη ενάντια στην καταπίεση της γυναίκας, κατάργηση κάθε διάκρισης εις βάρος των ομοφυλόφιλων, έκρηξη της δημιουργικότητας και του πειραματισμού στην τέχνη, απαλλαγμένη από τη λογοκρισία και τη δικτατορία των «χορηγών».
Ολες αυτές οι πρωτοφανέρωτες κατακτήσεις ήταν το αποτέλεσμα της πάλης της εργατικής τάξης να αλλάξει τον ίδιο της τον εαυτό, αλλάζοντας την κοινωνία εκ βάθρων. Αυτές οι κατακτήσεις τσακίστηκαν και εξαφανίστηκαν όταν η σταλινική αντεπανάσταση επέβαλε τις προτεραιότητές της τη δεκαετία του ’30.
Αυτή την «έφοδο στον ουρανό» θα ανιχνεύσει το διήμερο των συζητήσεων που οργανώνει το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (ΣΕΚ) στις 4-5 Νοέμβρη στη Νομική της Αθήνας. Ενα διήμερο με εκθέσεις βιβλίου, φωτογραφίας, καλλιτεχνικά δρώμενα. Αλλά και με πολιτικές συζητήσεις: για την επανάσταση, τις κατακτήσεις και τη διεθνή της διάσταση, το κόμμα των μπολσεβίκων και την εργατική τάξη.
Συζητήσεις για τα ερωτήματα που απασχολούν και σήμερα τον κόσμο της Αριστεράς, πώς χάθηκε η επανάσταση, ποια είναι τα διδάγματα του Οκτώβρη σήμερα.
Προβάλλεται συχνά η ένσταση ότι η Ρωσική Επανάσταση κι ο Οκτώβρης του 1917 ήταν προϊόντα της ιδιαιτερότητας της χώρας και της εποχής. Η Ρωσία ήταν μια καθυστερημένη κοινωνία χωρίς δημοκρατικές παραδόσεις. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν κι αυτός μια τραγική «ιδιαιτερότητα», πάλι σύμφωνα με αυτή την άποψη. Με τη βία και τις στερήσεις που έφερε, όξυνε τα πάθη και τις «ουτοπιστικές» προσδοκίες ή τις «ολοκληρωτικές» λύσεις κατά άλλους.
Ομως, η Ρωσική Επανάσταση και ο Οκτώβρης του 1917 είχαν υπόβαθρο την κρίση ενός ολόκληρου συστήματος που είχε βυθιστεί στον παροξυσμό του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου. Και η απάντηση που έδωσε σε αυτή την κρίση είχε διεθνιστικό ορίζοντα και αναφορά.
Οταν ο Γκράμσι περιέγραφε για τις εργοστασιακές επιτροπές σαν τα έμβρυα ενός νέου κράτους στην Ιταλία του 1920, μετέφραζε την εμπειρία των σοβιέτ στα «δυτικά» και αυτή η γλώσσα ανταποκρινόταν στις εμπειρίες εκατομμυρίων εργατών και εργατριών από το Τορίνο μέχρι το Σιάτλ και τη Σανγκάη.
Κι όταν οι μπολσεβίκοι οργάνωναν τον Οκτώβρη, το έκαναν σαν τμήμα μιας διεθνούς επαναστατικής Αριστεράς, που από τις αρχές του 20ού αιώνα αναζητούσε τον δρόμο της κοινωνικής επανάστασης στην εποχή του ιμπεριαλισμού, «πολέμων, κρίσεων και επαναστάσεων».
Γι’ αυτόν τον λόγο ο Κόκκινος Οκτώβρης -κι οι απαντήσεις που έδωσε- είναι επίκαιρος και σήμερα.
* Ολόκληρο το πρόγραμμα εδώ
** συγγραφέας-ιστορικός, μέλος του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου